Διατροφή και Ψυχολογία

Αν σκεφτούμε τη διατροφή σε συνάρτηση με την ψυχολογική μας διάθεση στο σχήμα ενός κύκλου, θα σχηματιστεί μια εικόνα στην οποία συνεχώς το ένα συνδέεται με το άλλο σε μια συνεχή ροή. Το τι θα φάμε έχει να κάνει με το πώς αισθανόμαστε αλλά και στη συνέχεια, το τι φάγαμε προκαλεί επίσης ένα συναίσθημα, είτε σαν στοιχεία που καταναλώθηκαν, είτε σαν ποσότητα που επηρεάζει τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την εικόνα μας. Όλα αυτά εντάσσονται σε ένα κοινό κεφάλαιο που αφορά σε κάποια επιμέρους: στο χαρακτήρα μας, την ιδιοσυγκρασία μας, τη φάση στην οποία βρισκόμαστε, τη φροντίδα προς τον εαυτό μας, την άμυνά μας προς δεδομένα που ίσως μας δυσκολεύουν, «του εαυτού μας» με μια λέξη συνολικά. Ο τρόπος που με θρέφω συνδέεται με τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνομαι το σώμα μου και τις ανάγκες του, τον τρόπο που συνδυάζω το πώς είμαι φτιαγμένος με το τι μου αρέσει και τι με εκφράζει.

Πολύ συχνά, αν καταφέρω να αντιληφθώ τι μου συμβαίνει, τι επιρροές έχω στη ζωή μου και τι χρειάζομαι, καταλήγω και στο να αντιλαμβάνομαι καλύτερα πώς λειτουργώ στο θέμα της διατροφής μου και των επακόλουθων συναισθημάτων που προκαλεί. Επομένως: Νιώθω – Τρέφομαι – Νιώθω και πάει λέγοντας. Κάτι γίνεται πριν και κάτι μετά. Αν για παράδειγμα βιώνω δυσκολίες στη ζωή μου, είμαι συναισθηματικά ακάλυπτος ή ταλαιπωρούμαι με προβλήματα συνεχόμενα κατά περιόδους, είναι ίσως πιθανό να αυξήσω τις ποσότητες φαγητού, όπως επίσης να τις μειώσω. Σε άλλο παράδειγμα ενδέχεται να μου απαγορεύω να φάω αρκετά για να μην πάρω βάρος και ακολουθώντας αυτό τον κανόνα, ξεκινώ ουσιαστικά με φόβο και πιθανόν καταλήγω ακάλυπτος. Ή σε άλλη περίπτωση, μπορεί να θρέφομαι όσο χρειάζομαι και με τον τρόπο που αντιστοιχεί στο σώμα μου και να νιώθω εντάξει. Το φαγητό κάποιες φορές γίνεται «το καταφύγιο» των δύσκολων φάσεων στη ζωή μας, άλλοτε ένας τρόπος να καλύψουμε τα κενά μας και άλλοτε μια εύκολη πηγή ευχαρίστησης. Μπορεί επίσης να γίνει η βασική μας απαγόρευση και ο κανόνας για να ορίσουμε το «ωραίο» μας σώμα.

Υπάρχουν πολλές παραλλαγές που μπορούν να περιγραφούν εδώ αλλά σημασία έχει ο καθένας να μπορέσει να περιγράψει το δικό του σενάριο και να αντιληφθεί τι μπορεί να συμβαίνει σ’ αυτό. Πολύ συχνά η διατροφή αποτελεί έναν από τους βασικούς τομείς της καθημερινότητάς μας που επηρεάζεται από την ψυχική μας κατάσταση (όπως επίσης ο ύπνος, η συγκέντρωσή μας, κλπ).

Όσον αφορά σε περιπτώσεις Διατροφικών Διαταραχών, αναφέρουμε ότι σ’ αυτή την κατηγορία ανήκουν η Ψυχογενής Ανορεξία και η Ψυχογενής Βουλιμία:

Στην Ψυχογενή Ανορεξία το άτομο χάνει μεγάλη ποσότητα σωματικού βάρους και αδυνατεί να διατηρήσει το φυσιολογικό του, μέσω της συστηματικής του άρνησης για φαγητό. Πολύ συχνά, την κατάσταση αυτή συνοδεύει η εξαντλητική άθληση αλλά και η χρήση διαιτητικών σκευασμάτων. Στην περίπτωση αυτή, το άτομο αντιλαμβάνεται τον εαυτό του ως υπέρβαρο και χάνει τελείως την αίσθησή του για την εικόνα που παρουσιάζει το σώμα του. Σε περίπτωση που δε ληφθεί η κατάλληλη βοήθεια από ειδικούς και δεν αντιστραφεί με κάποιον τρόπο η κατάσταση αυτή, το άτομο κινδυνεύει από σοβαρά προβλήματα υγείας αλλά και από τον ίδιο το θάνατο.

Στην περίπτωση της Ψυχογενούς Βουλιμίας τώρα, για την αποφυγή λήψης βάρους, το άτομο,  ενώ καταναλώνει υπερβολικές ποσότητες φαγητού τις οποίες αδυνατεί να ελέγξει, καταφεύγει σε εμετούς ή εξαντλητικές δίαιτες και άθληση, ώστε να καλύψει τη ντροπή που νιώθει για τη συμπεριφορά του. Βρίσκει λοιπόν αυτόν τον ανορθόδοξο θα λέγαμε τρόπο να ελέγξει την κατάσταση και το αποτέλεσμα είναι να συνεχίζεται αυτή η συμπεριφορά, πολύ συχνά πίσω από το βλέμμα των γύρω του.

Αυτό που είναι σημαντικό να επισημάνουμε εδώ είναι ότι ό, τι και να συμβαίνει, είτε σε επίπεδο διαταραχής, είτε σε πιο πρώιμο, σημασία δεν έχει να κριτικάρουμε απλά μια διατροφική συμπεριφορά ή να επιβάλλουμε απλώς κανόνες. Ιδιαίτερα βοθητικό είναι να μπορούμε να αντιληφθούμε τι μας συμβαίνει και με τι σχετίζονται τα πράγματα στη ζωή μας, ώστε να μπορούμε με μεγαλύτερη ευχέρεια να φροντίζουμε τον εαυτό μας. Έτσι, μπορούμε να εφαρμόζουμε και τους κατάλληλους κανόνες και τις οδηγίες πιο εύκολα, με στόχο να βοηθηθούμε και να κερδίσουμε και όχι απλά επιτελώντας καταναγκαστικό έργο.

Η αλήθεια είναι ότι στην εποχή μας έχουμε πολλούς τρόπους να ενημερωθούμε για θέματα διατροφής και τους κατάλληλους ειδικούς να βοηθήσουν όποιον το χρειάζεται για να οργανώσει «τη διατροφική του συμπεριφορά» και να καλύψει τις πραγματικές ανάγκες του σώματός του, χωρίς να χάνει την ουσία ή την απόλαυση! Έχετε σκεφτεί ότι το χρειάζεστε; Και ακόμα παραπέρα… Έχετε σκεφτεί ότι το αξίζετε; Είναι μικρές απορίες μιας καλής αρχής!

Εύη Καλουτά, Ψυχολόγος

evikalouta@gmail.com 

 

Αρέσει σε %d bloggers: